Cách đây chừng 10 năm, bạn tôi một doanh nghiệp uy tín có cơ duyên gặp nguyên thủ một nước ở Châu Âu. Cùng thưởng trà sen bạn hỏi:

– Theo anh nên có tặng phẩm như thế nào cho ý nghĩa để tặng khách quý?

Sau một tuần trà tôi thong thả:

– Nên chọn sản phẩm nước mình, nhà mình. Thật tự hào quê bạn là nơi sinh thành Nguyễn Du. Vậy ta nên chọn tuyệt phẩm có dấu ấn của Đại thi hào. Là người Việt không ai không biết Nguyễn Du và Truyện Kiều.

Nhà văn hóa Phạm Quỳnh từng nhận định: “Truyện Kiều đối với vận mệnh nước ta có một cái quí giá vô ngần. Một nước không thể không có quốc hoa, Truyện Kiều là quốc hoa của ta; một nước không thể không có quốc túy, Truyện Kiều là quốc túy của ta; một nước không thể không có quốc hồn, Truyện Kiều là quốc hồn của ta.”

Bạn lại hỏi:

– Vậy thì sẽ chọn sản phẩm như thế nào?. Chẳng nhẽ tặng cuốn Truyện Kiều bằng tiếng Việt?.

Tôi tâm tình:

– Cách đây không lâu mình có thăm Bảo tàng Nguyễn Du (Nghệ Tĩnh). Người thuyết minh đã giới thiệu chiếc đĩa Mai Hạc lưu bút tích của Nguyễn Du mà bảo tàng này đã mua lại từ Bảo tàng Paris.

“Cuốn 200 năm nghiên cứu bàn luận Truyện Kiều” do Nhà Kiều học Lê Xuân Lít biên soạn cho biết:” Năm 1813 (thời Gia Long), Nguyễn Du đi sứ Trung Quốc, khi đến Cảnh Đức trấn, Giang Tây, vốn là “thủ đô gốm sứ “của nước này, có lịch sử 1700 năm; Người tới lò Ngoạn Ngọc, đặt làm một số đĩa, bát, ấm, chén cho triều đình Nguyễn. Kế đó Nguyễn Du   thỉnh chủ lò để viết và vẽ trực tiếp trên một số đồ gốm trước khi đưa vào lò nung…. Gần 200 năm qua đi ;một trong những chiếc đĩa như vậy lưu lạc sang Pháp.

Ngắm chiếc đĩa Mai Hạc lưu bút tích Nguyễn Du hiện hữu một cội mai già trổ bông, thân uốn như hình chữ “nữ”, bên phải là chim hạc quay đầu nhìn xa xa, bên trái có viết hai câu lục bát nôm bất hủ của Nguyễn Du:

Nghêu ngao vui thú yên hà

Mai là bạn cũ, hạc là người thân

Bài thơ thể hiện   hồn phách của thi sĩ với ước vọng sống thuận thiên, làm bạn với muông thú ,cây cỏ…

Bạn hỏi tiếp:

– Chiếc đĩa nhỏ tặng khách có trân trọng không?”.

Tôi chốt lại:

– Nên chuyển thể sang loại bình gốm lớn dáng củ tỏi, mang nét thuần Việt rồi nhờ Nhà văn hóa, Nghệ nhân Nguyễn Việt trực tiếp phục chế theo nguyên mẫu. ..

Được biết sau khi nhận được tặng phẩm độc đáo này vị nguyên thủ rất trân trọng và cảm động ;nhất là biết nguồn gốc, giá trị văn hóa của tặng phẩm.

Sau này tôi có làm thêm một số bản tương tự để tặng một số đạo hữu.

Mới đây ghé thăm Nhà báo Quang Hoàn – một người anh, người bạn và là thủ trưởng trước đây của tôi; thấy chiếc bình gốm Mai Hạc chợt nhớ chuyện xưa xin chia sẽ cùng bạn hữu xa gần.

Thái Hà